МОНГОЛЫН ОЮУТНЫ САГСАН БӨМБӨГИЙН ЛИГИЙН ТАМИРЧДЫН ТЭМЦЭЭНИЙ ӨМНӨХ СЭТГЭЛ ЗҮЙН БАЙДЛЫГ ГҮЙЦЭТГЭЛИЙН ХАМААРЛЫН СУДАЛГАА
Keywords:
Ан агнуурын аялал жуулчлал, тогтвортой хөгжил, биологийн нөөц, орон нутгийн оролцоо, эрх зүйн орчинAbstract
Монгол Улс биологийн төрөл зүйлийн хувьд нэн баялаг орон бөгөөд 128 зүйл хөхтөн, 476 зүйл шувуу, 75 зүйл загас, 22 зүйл хоёр нутагтан, 6,000 гаруй зүйл шавьжтай нь дэлхийд ховор бүрэн бүтэн экосистем бүхий улсын нэг юм. Энэхүү байгалийн өвөрмөц баялаг нь ан агнуурын аялал жуулчлалын бүтээгдэхүүн хөгжүүлэх үндэс суурь болж байна. Судалгааны дүнгээс харахад ан агнуурын аялал жуулчлал нь зөв менежмент, хяналтын дор хэрэгжүүлбэл байгаль хамгаалалд хувь нэмэр оруулах, ан амьтдын тоо толгойг тэнцвэржүүлэх, орон нутгийн иргэдийн орлогыг нэмэгдүүлэх зэрэг олон талын ашиг тустай болох нь тогтоогдлоо. Гэвч Монгол Улсад уг салбарын эрх зүйн орчин хоцрогдсон, ангийн нөөцийн үнэлгээний систем бүрдээгүй, орон нутгийн оролцоо сул зэрэг шалтгаанаар өнөөг хүртэл хангалттай хөгжөөгүй байна. Сүүлийн жилүүдэд гадаадын тусгай сонирхлын анчдын дунд Монголыг “байгалийн ан агнуурын диваажин” хэмээн нэрлэх хандлага нэмэгдэж, 1993–2007 онд alone 900 гаруй гадаад анчин ирж, улсын төсөвт ~25 сая ам.доллар оруулсан нь энэ салбар эдийн засгийн хувьд чухал боломжтойг харуулсан байдаг. Түүнчлэн 2023 онд Аялал жуулчлалын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгаар аргаль, янгир, идлэг шонхор зэрэг ховор амьтдыг агнах зөвшөөрлийг дуудлагаар олгодог зохицуулалт нэвтрүүлснээр орлогын ил тод байдал, шинжлэх ухаанд үндэслэсэн тогтвортой менежментийн нөхцөл бүрджээ. Энэхүү өгүүлэлд Монгол Улсад ан агнуурын аялал жуулчлалыг тогтвортой хөгжүүлэх боломж, тулгарч буй бэрхшээлийг судалж, цаашдын хөгжлийн чиглэл, бодлогын санал зөвлөмжийг дэвшүүлсэн болно.
References
I. Монгол эх сурвалжууд:
1. Байгаль орчин, аялал жуулчлалын яам. (2020). Агнуурын бүсийн нөөцийн үнэлгээний тайлан. Улаанбаатар: БОАЖЯ.
2. Байгаль орчин, аялал жуулчлалын яам. (2023). Монгол Улсын аялал жуулчлалын статистикийн эмхэтгэл–2023. Улаанбаатар: БОАЖЯ.
3. Монгол Улсын Их Хурал. (2012). Ан агнуурын тухай хууль. Улаанбаатар: ХЗДХЯ.
Монгол Улсын Их Хурал. (2023). Аялал жуулчлалын тухай хууль (Шинэчилсэн найруулга). Улаанбаатар: ХЗДХЯ.
4. Батжаргал, Ж. (2022). Монгол Улсад ан агнуурын аялал жуулчлал хөгжүүлэх боломжийн судалгаа [Магистрын дипломын ажил, Монгол их сургууль].
II. Гадаад эх сурвалжууд:
5. Booth, V. R., & Chardonnet, P. (2015). Trophy hunting in Sub-Saharan Africa: Economic scale and conservation significance. International Council for Game and Wildlife Conservation (CIC). https://cic-wildlife.org
6. IUCN. (2016). Guiding principles on trophy hunting for conservation. International Union for Conservation of Nature. https://www.iucn.org
7. Lindsey, P. A., Roulet, P. A., & Romañach, S. S. (2007). Economic and conservation significance of the trophy hunting industry in sub-Saharan Africa. Biological Conservation, 134(4), 455–469. https://doi.org/10.1016/j.biocon.2006.09.005
8. UNWTO. (2021). Tourism and rural development: Best practices in special-interest tourism. United Nations World Tourism Organization. https://www.unwto.org
