ЭЦЭГ ЭХИЙН ХҮМҮҮЖҮҮЛЭХ АРГА БАРИЛ БА ХҮҮХДИЙН ДЭЛГЭЦИЙН ДОНТОЛТЫН ХАМААРЛЫГ СУДАЛСАН НЬ
Keywords:
Хүмүүжүүлэх арга барил, интернет донтолт, хүүхэд, өсвөр насAbstract
“Өсвөр нас” нь хүүхдийн хувьд маш чухал шилжилтийн үе шат юм. (өөрийн үнэ цэнэ бүрэлдэн бий болох, бусадтай харилцах хaарилцаа үнэт зүйл дээр тулгуурлан өөрчлөгдөх гм). Хүүхэд өөрийгөө илүү сайн таньж мэдэн зан байдал нь жинхэнэ утгаар бэхжин бий болоход хүүхдийн эцэг эх хамгийн том байр суурийг эзэлж байдаг. (Pederson & Reynolds, 1998). Эцэг эхчүүдийн хүүхдэд үзүүлэх нөлөөлөл чухал байдаг учраас тэд хүүхэддээ зөв үлгэр дуурайлал үзүүлэх, тэр дундаа интернет хэрэглээг зөв зохистой хэрхэн хэрэглэх, хүүхэдтэйгээ харилцах холбоо харилцаа бат бөх байх зэрэг нь хүүхдийн цахим хэрэглээнд донтох эрсдлээс урьдчилан сэргийлж байдаг(Li et al., 2022). Эцэг эхчүүдийн хүүхэдтэйгээ хэрхэн харьцаж буй байдал (эцэг эхийн нь хүүхэдтэйгээ дотно эсэх, эцэг эх хүүхдийн хооронд харилцаа үл ойшоосон хэв маягтай гэх мэт) нь хүүхдэд сэтгэл зүйн хувьд том нөлөөг үзүүлдэг байна. Судалгааны эх сурвалж, үндэслэл дээр тулгуурлан эцэг эхийн хүүхдээ хүмүүжүүлэх арга барил нь хүүхдийн интернет тоглоомд донтох, дэлгэцэийн хамаарал ямар түвшинд байгааг олж тогтоохын тулд хүүхдүүдээс (ахлах ангийн сурагчид) Кимберли Ян боловсруулсан “Интернетийн дон бий эсэхийг үнэлэх асуулга” болон эцэг эхийн хүмүүжүүлэх арга барилыг (parenting style questionnaire) хүүхдийн итгэл үнэмшлээр тогтоон судалгааг явууллаа. Судалгааны үр дүнд эцэг эх нь хүүхэдтэйгээ захирангуй хэв маяг (authorition), болон үйл ойшоох (lack of control) хэлбэрээр харьцдаг эцэг эхийн хүүхдийн цахим хэрэглээний хамаарал хайрлах хэлбэрээр харьцдаг эцэг эхчүүдийн хүүхдүүдтэй харьцуулахад харьцангуй өндөр хувийг эзэлж байсан.
References
1. Di, Z., Gong, X., Shi, J., Ahmed, H. O. A., & Nandi, A. K. (2019). Internet addiction disorder detection of Chinese college students using several personality questionnaire data and support vector machine. Addictive Behaviors Reports, 10, 100200. https://doi.org/10.1016/j.abrep.2019.100200
2. Li, X., Ding, Y., Bai, X., & Liu, L. (2022). Associations between parental mediation and adolescents’ internet addiction: The role of parent–child relationship and adolescents’ grades. Frontiers in Psychology, 13. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1061631
3. Nannatt, A., Tariang, N. M., Gowda, M., & Devassy, S. M. (2022). Family factors associated with problematic use of the internet in children: A scoping review. Indian Journal of Psychological Medicine, 44(4), 341–348. https://doi.org/10.1177/02537176221090862
4. Pedersen, N. L., & Reynolds, C. A. (1998). Stability and change in adult personality: Genetic and environmental components. European Journal of Personality, 12(5), 365–386. https://doi.org/10.1002/(sici)1099-0984(1998090)12:5%3C365::aid-per335%3E3.0.co;2-n
5. Sung Ah Chung, Bae, S., Hee Jin Kim, Lee, J.-W., Hwang, H., & Doug Hyun Han. (2023). Mediating effects of attention problems on the link between parenting style and internet gaming disorder in adolescents. Frontiers in Psychiatry, 14. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2023.1211889
6. Enough is Enough. (2013). The dangers of internet use in children and teens: A call for action. Retrieved from https://enough.org
7. Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice Hall.
8. Baumrind, D. (1967). Child care practices anteceding three patterns of preschool behavior. Genetic Psychology Monographs, 75(1), 43–88.
9. Baumrind, D. (1991). The influence of parenting style on adolescent competence and substance use. The Journal of Early Adolescence, 11(1), 56–95. https://doi.org/10.1177/0272431691111004
10. Bowen, M. (1966). The use of family theory in clinical practice. Comprehensive Psychiatry, 7(5), 345–374. https://doi.org/10.1016/S0010-440X(66)80065-2
11. Di, Z., Gong, X., Shi, J., Ahmed, H. O. A., & Nandi, A. K. (2019). Internet addiction disorder detection of Chinese college students using several personality questionnaire data and support vector machine. Addictive Behaviors Reports, 10, 100200. https://doi.org/10.1016/j.abrep.2019.100200
12. Jessor, R. (1991). Risk behavior in adolescence: A psychosocial framework for understanding and action. Journal of Adolescent Health, 12(8), 597–605. https://doi.org/10.1016/1054-139x(91)90007-k
13. Ko, C. H., Yen, J. Y., Yen, C. F., Chen, C. C., & Chen, S. H. (2005). Gender differences and related factors affecting online gaming addiction among Taiwanese adolescents. The Journal of Nervous and Mental Disease, 193(4), 273–277. https://doi.org/10.1097/01.nmd.0000158373.85150.57
14. Li, X., Ding, Y., Bai, X., & Liu, L. (2022). Associations between parental mediation and adolescents’ internet addiction: The role of parent–child relationship and adolescents’ grades. Frontiers in Psychology, 13. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1061631
15. Maccoby, E. E., & Martin, J. A. (1983). Socialization in the context of the family: Parent- child interaction. In P. H. Mussen & E. M. Hetherington (Eds.), Handbook of child psychology: Vol. 4. Socialization, personality, and social development (pp. 1–101). Wiley.
16. Sung Ah Chung, Bae, S., Hee Jin Kim, Lee, J.-W., Hwang, H., & Doug Hyun Han. (2023). Mediating effects of attention problems on the link between parenting style and internet gaming disorder in adolescents. Frontiers in Psychiatry, 14..org/10.3389/fpsyt.2023.12118
